188宝金博页面版

ARTIKELEN‘Onbegrepen’ klachten:beter begrepen in een biopsychosociaal perspectiefAd VingerhoetsKeywords onbegrepen klachten ? biopsychosociaalperspectief ? symptoomperceptiemodelKlachten en gezondheidsproblemen kunnen vaak nietadequaat gediagnosticeerd worden door artsen, waar-door ook onduidelijk blijft hoe ze behandeld moetenworden. In dit artikel wordt gesteld dat psychosocialefactoren niet alleen van belang kunnen zijn bij het ont-staan, maar vooral ook bij het in stand blijven vangezondheidsklachten. Bovendien kunnen ze een gunstigtherapeutisch effect in de weg staan. Het spreekt voorzich dat de kans op een voorspoedig herstel gering is,wanneer men de aandacht uitsluitend richt op de soma-tische kant van de zaak. Slechts een aanpak vanuit eenbredere biopsychosociale benadering kan in dergelijkegevallen enig effect sorteren.Als het gaat om klachten als pijn op de borst, ver-moeidheid, hoofd- of buikpijn, slapeloosheid, en duize-ligheid is het eerder regel dan uitzondering dat er geenmedische verklaring voor wordt gevonden. Chronischepijn, al dan niet ontstaan na een medische ingreep ofletsel is eveneens een relatief veel voorkomend fenomeen.Elk medisch specialisme kent zijn specifieke groeppatie¨ ntenmetonbegrepenklachten.Vermoeidheid,buik-klachten, premenstrueel syndroom, prikkelbare-darm-syndroom en meervoudige chemische overgevoeligheidzijn een aantal voorbeelden hiervan. Voor ongeveer dehelftvanallepatie¨ ntenbijdehuisartsenopdepolikliniekinterne geneeskunde is er voor de gepresenteerde klach-ten geen duidelijke somatische diagnose aan te wijzen.Voor veel klachten waarmee patie¨ nten zich richten tot degezondheidszorg blijkt er dus geen medische verklaringte zijn, met als gevolg dat de therapeutische mogelijk-heden van de arts niet toereikend zijn. We benoemen deklachten als onbegrepen, waarmee bedoeld wordt dat zeniet verklaard kunnen worden op grond van de beschik-bare medische kennis of dat ze niet in verhouding staantot wat men met biomedisch onderzoek aan pathologieheeft kunnen vaststellen. Daarbij komt dat vele klachtenchronisch en niet tijdelijk van aard zijn. Van spontaanherstel is geen sprake en de klachten blijken weerstandigtegen het hele arsenaal van behandelingen dat door dearts wordt ingezet. In plaats van een eenzijdig medischperspectief kan dit soort klachten beter begrepen wordenvanuit een biopsychosociaal model (zie kader 1).1 Het biopsychosociaal model Biopsychosocialemodellen stellen dat ziekte of gezondheid het resul-taat is van een complex samenspel van biologische,psychologische en sociale factoren. Of het nu gaatom het ontwikkelen van gezondheidsklachten ofhethandhavenvandegezondheiddanwelhetsnelleof juist vertraagde herstel na een ziekte of een ver-wonding, altijd zullen genoemde drie factoren huninvloed doen gelden. Het centrale element daarbijzijn stressprocessen. Stress ontstaat bij een oneven-wicht tussen de waargenomen eisen van deomgeving (‘draaglast’) en de ingeschatte eigen kwa-liteiten (‘draagkracht’). Dit zal zich met namevoordoen na confrontatie met ingrijpende gebeur-tenissen of situaties (‘stressoren’) en manifesteertzich op meerdere niveaus: emotioneel, cognitief,gedragsmatig en lichamelijk. 1 De volgende zakenspelen een rol in dit stressproces:1Vingerhoets AJJM (2000) Patie¨ nt en stress: oorzaken en gevol-gen. Verpleegkunde 15: 214-224; Vingerhoets AJJM (2004) Stress: ahealth psychology perspective. In: A Kaptein ea (red) Introductionto health psychology. Oxford: BlackwellPsychopraxis, jaargang 2005 (2005) 07:164–168DOI 10.1007/BF0307222513